dinsdag 5 mei 2015

SVARA SAMSARA - DE STEM VAN DE WEDERGEBOORTE



Rumah Kahanan ligt vredig en verstild in de prachtige tuin, die Prita in de loop van de afgelopen jaren heeft aangelegd en vormgegeven en steeds mooier wordt met neiuwe planten en bomen.

Becky waakt over het terrein en is meestal voor de toegangspoort te vinden en verwelkomt ons als eerste als we aankomen. Direct gevolgd door Cherie, die van elders komt. Beide maken het ons vrijwel onmogelijk te lopen en al struikelend over de springende en rollende hondjes begeven we ons naar de studio die zich bevindt onder het traditionele Javaanse huis..



Cherie bewaakt de bewoners en is altijd te vinden in onze nabijheid. Als we in de studio werken, ligt ze lekker te soezen voor de deur. Als we elders zijn volgt ze ons als onze schaduw.

Becky is de oudste, levende bewoner van Rumah Kahanan. Ze is het hondje van Innisisri. Sinds 2006 heerst ze over haar territorium. Onvervaard jagend op slangen en ander ongedierte die haar terrein betreden. Cherie, de hond van Prita maakt sinds een paar jaar deel uit van de vaste bewoners van Rumah Kahanan. Ze bekommert zich om wat minder gevaarlijk grut en is altijd op zoek naar cameleons en hagedisachtigen in de struiken op het terrein, iedere stam besnuffelend tot ze er een te grazen kan nemen.
Beide dames kunnen het goed met elkaar vinden. Ze stoeien heel wat af en zijn voortdurend in competitie waar het het bedelen om aandacht en een aai van ons gaat.

De stilte en rust die Rumah Kahanan uitstraalt op de foto is slechts schijn want binnen in de studio gonst het letterlijk van de activiteiten. Sinds oktober heeft Rumah Kahanan er nieuwe bewoners bijgekregen die de rust en stilte 3 dagen per week verbreken. Vijf jonge slagwerkers zorgen ervoor dat het hart van Rumah Kahanan weer is gaan kloppen. Samen vormen zij de percussiegroep Svara Samsara (Stem of Geluid van de Wedergeboorte).
In meer dan een opzicht is het een wedergeboorte van (Rumah) Kahanan dat gebouwd is op de basis die stichter drummer, percussionist en componist Innisisri gelegd heeft.

v.l.n.r. Kaunang op de Taganing (Batak, Noord Sumatra) en 
Ronal, Kate en Pele op Rebana Hadrah (Banyuwangi Oost Java)
Agay op de Talempong (Minangkabau, West Sumatra)

Twee van de vijf jongens zijn leerlingen van Innisisri geweest. In dat opzicht is Innisisri in hen terug te horen.
Ook maken ze in hun composities gebruik van traditionele Indonesische percussie instrumenten en ook in dat opzicht zetten ze het baanbrekende werk van Innisisri voort. Exploratie van de (eigen) traditionele muzikale achtergrond en dat verwerken tot hedendaagse composities.



 Workshop Bumbung Gebyok (Bali) o.l.v. bezoekend musicus Nyoman Sidembunut

Regelmatig krijgen we bezoekers. Zij brengen hun kennis en ervaring mee en zijn graag bereid deze te delen. Delen blijft de kern van Rumah Kahanan. Afgelopen week was Nyoman weer even op bezoek en trakteerde ons spontaan op een workshop Bumbung Gebyok. Eerder dit jaar verbleef hij samen met Darman Merdeka twee weken in Rumah Kahanan, waar ze samen werkten aan hun nieuwe project "Udara Kata". Op 17 februari hebben ze in Rumah Kahanan de eerste uitvoering gegeven van het resultaat van hun "artist in residency".



Bij wijze van voorprogramma speelde Svara Samsara "Spirit" een hommage aan Innisisri en werden onze jongens voor het eerst voorgesteld aan onze achterban. Deze maand hebben ze een aantal promotie optredens en worden ze geintroduceerd bij het grote publiek. 



Het eerste optreden uit de serie Promo's was op 2 mei, tijdens de sluitingsavond van het Youth Adventure and Youth Leaders Forum 2015 georganiseerd door de jeugdorganisatie Gerakan Mari Berbagi.
Het was een geslaagde avond, waar Svara Samsara het publiek versteld deed staan door het rockgehalte van hun composities geinspireerd door traditionele muziek.




zondag 9 november 2014

ONDERWEG NAAR BEGIN VORIGE EEUW EN THUIS IN DE FILM

Beloofd is beloofd. Ik zou nog vertellen hoe het met mijn filmauditie is afgelopen. Hier het verhaal over hoe ik zo'n 100 jaar in tijd werd terug geflitst.


Alles begint met een droom, volgens mij.....zonder dromers, zou de wereld er niet zo uitzien als nu het geval is. Ieder menselijk ingrijpen in deze wereld was eens iemands of een gezamelijke droom.
Een droom, moet je najagen, is er om zicht- en tastbaar te maken. Gewoon je instincten en je verstand volgen en met of zonder opleiding of achtergrond, gewoon iets gaan doen, iets maken en maar kijken waar het schip strandt.
En zo zijn veel van mijn dromen werkelijkheid geworden: dromen om verre reizen te maken en vreemde culturen te bezoeken, om op te treden, radioprogramma's te maken, foto's, artikelen en boeken te publiceren, muziek uit te geven, lezingen en cursussen te verzorgen en mijn foto's en installaties te exposeren in Nederland en in het buitenland.

Een droom die was blijven liggen, was om eens zo'n hele foute koloniaal of brute KNILsoldaat te spelen in een Indonesische speelfilm. Ieder jaar rond 17 augustus, Indonesie's onafhankelijkheidsdag wordt er op TV weer zo'n eendimensionale anti-koloniale film uitgezonden, net als er in Nederland weer foute Duitsers te zien zijn op TV rond 4 en 5 mei............Als ik nou eens...........Maar het is er nooit van gekomen.


Iedere keer als ik wist dat er Belanda's, Nederlanders nodig waren voor films, voor een kleine rol of als figurant was ik niet in de buurt. Of ik was in Nederland of elders reizend en werkend in Indonesie.
Totdat ik, vlak voor ik deze keer naar Indonesie vertrok, een berichtje kreeg van Prita dat er Nederlanders gezocht werden voor de nieuwste film van de bekende regisseur Garin Nugroho over de nationalist Tjokroaminoto en de Sarekat Islam.


Of ik het leuk zou vinden om een auditie te doen. Niet als figurant maar voor een bijrol. Nu werd het ineens serieus. Ik heb mijn CV en een paar foto's gestuurd en kreeg enkele dialogen per email gestuurd. Samen met neef Timo heb ik de verschillende dialogen zo geloofwaardig als maar kan op video gezet en opgestuurd. Eerlijk gezegd had ik na deze eerste kennismaking, totaal geen zelfvertrouwen meer in mezelf als "acteur" en had ik geen enkele verwachting dat er ook maar iets uit zou komen. Maar wie niet waagt, die niet wint. En ja, tot mijn grote verbazing werd ik uitgenodigd voor een tweede ronde auditie, als ik in Indonesie zou zijn. In totaal drie ronden audities heb ik doorlopen, steeds weer een ander karakter. En uiteindelijk kreeg ik het bericht dat ik gekozen was om een van de Nederlandse rollen in de film te spelen. Niet van een slechte koloniaal of KNILler. Het was al snel duidelijk dat de film dan een comedy zou gaan worden, want echt geloofwaardig kwam ik in zo'n rol niet over en zo eendimensionaal zijn de karakters in deze film gelukkig niet. De Nederlandse revolutionair Sneevliet, waarvoor men mij in eerste instantie gekozen had, werd het niet. Uiteindelijk kreeg ik de rol van islamoloog, kenner van de Javaanse cultuur, wetenschapper en adviseur op het bureau voor Inlandse Zaken en de latere oprichter en directeur van de staatsuitgeverij Balai Pustaka (die nog steeds bestaat!) Douwe Adolf Rinkes. Een personage dat me op het lijf geschreven lijkt.
En zo belandde ik, zonder bewust te zijn van de Indonesische sterrencast waarin ik terecht was gekomen, in de nieuwe film van Garin Nugroho "Guru Bangsa, HOS Tjokroaminoto".
De film speelt zich af in Nederlands-Indie tussen ca. 1900 en 1921 en belicht de grote veranderingen die gaande waren in het begin van de vorige eeuw. Niet alleen in Nederlands-Indie hadden deze plaats, maar ook in Europa waar de Russische revolutie plaats vond en in Nederland de oprichting van vakbonden en politieke arbeiderspartijen en stemrecht voor vrouwen etc. Het loop- en werkvolk begon om rechten te vragen en waar nodig te vechten.
 Douwe Adolf Rinkes. Foto: www.rinkes.nl

Rinkes is een bestaand persoon. Type verlicht koloniaal ambtenaar die als brug tussen gouvernement en de inheemse bevolking fungeerde en als fellowtraveller van Tjokro een steentje bijgedragen heeft aan de groei van de Sarekat Islam. Zowel Tjokro als Rinkes waren van mening dat veranderingen en zelfbestuur niet door revolutie maar door evolutie moesten plaats hebben, niet door gebruik van geweld, maar door het bewustmaken en onderwijzen van de bevolking. Vergelijk hierbij het geweldloos verzet van Ghandi tegen het Engelse kolonialisme in India in diezelfde periode.

En zo begon voor mij een groots filmavontuur. In drie maanden tijd heb ik een spoedcursus film maken gehad en vrijwel het hele filmproces van nabij mee mogen maken. Te beginnen met script analyse (kwam mijn kennis van de gedeelde Indonesisch Nederlandse geschiedenis goed van pas en kon ik de Nederlandse kant van de medaille duidelijk maken), vertalen van dialogen tussen Nederlanders, dramatisch lezen van de dialogen, het repeteren van scenes en onthouden van de teksten. Prita heeft me in enkele repetitiesessies geleerd niet "te acteren" maar "te worden", je speelt geen rol, je bent de persoon die je vertolkt. Vervolgens de sprong in het diepe: de eerste scene op lokatie. Met zweet in mijn handen stond Rinkes daar Tjokro op te wachten om hem de hand te schudden op het perron en hem naar de trein te begeleiden.


Die eerste scene was het even doorbijten, de gewone zenuwen die je hebt als je iets voor het eerst doet..... Niet zozeer omdat er een hele crew, camera, geluid e.d. is, maar meer omdat het de eerste keer was dat ik iemand anders was en toch ook mezelf. Maar alle scenes die volgden, gingen eigenlijk als vanzelf.
Ik vond het een geweldige ervaring, zowel voor als achter de schermen. Hieronder een klein fotoalbumpje.

                                       Rinkes en Tjokro (Reza Rahadian)

Samen een scene terug kijken

                             Gebruikt mijn kantoor jou of jij mijn kantoor?

                            Rinkes en de fictieve rubberondernemer Haendlift 
                                   gespeeld door Martin van Bommel

Een van de grappigste momenten tijdens de opnamen was een extra scene die ik kreeg met de Nederlandse rubberondernemer Haendlift, gespeeld door Martin van Bommel. Blijkt Martin bij nadere kennismaking een student drama te zijn uit Tilburg en hij nog in de klas heeft gezeten op de lagere school bij neef Timo en er nog meer banden tussen zijn en mijn familie bestaan. Hoe klein een wereld toch kan zijn. Twee Tilburgers die aan de andere kant van de wereld tegenover elkaar komen te staan in een Indonesische speelfilm. Dat lokte de volgende foto uit, met de T van Tilburg en Tjokro 


Omdat filmen voornamelijk wachten is, heb ik in de tijd dat ik geen opnamen had vele foto's gemaakt achter de schermen, van de sfeer op de set, van de acteurs, van het publiek en vooral van de figuranten. Dat resulteerde uiteindelijk in een prachtige serie portretten waar ik van een selectie een expositie wil maken en indien mogelijk een boek. De karakters van de mensen en het Javaanse komt er zo mooi in naar voren.








Tot slot nog wat foto's achter de schermen.

                                 Met spelers en mensen van de productie

                                 Met enkele van de honderden figuranten

                   Samen met leden van de de echte familie Tjokroaminoto,
                   Garin Nugroho, acteurs en producenten
                 
                     "Terima kasih mas Garin..." het zit erop. De laatste 
                      scene is gedraaid. Samen met regisseur Garin Nugroho

Het was een ervaring die smaakt naar meer en in het land der blinden is eenoog koning, dus de kans dat er nog eens een Nederlander c.q. witte nodig in een Indonesische speelfilm, soap of commercial is groot.
Wie weet hoe dit balletje kan gaan rollen!

DE FILM "GURU BANGSA, TJOKROAMINOTO" GAAT IN APRIL OF MEI 2015 IN PREMIERE IN INDONESIE EN ZAL NAAR ALLER WAARSCHIJNLIJKHEID GETOOND GAAN WORDEN OP HET FILMFESTIVAL VAN ROTTERDAM EN MOGELIJK IN HET COMMERCIELE, ANDERS ZEKER IN HET ALTERNATIEVE FILMCIRCUIT IN NEDERLAND.

Ik houd jullie op de hoogte.














donderdag 25 september 2014

ONDERWEG MET DE FAMILIE

Eyang en Wil in mijn Bling Bling Becak

Ik heb te lang niets van me laten horen.
Had ik me voorgenomen om kortere bijdragen te gaan maken en regelmatiger, is me het me toch niet gelukt dit te doen. De afgelopen maanden waren dan ook gevuld met allerelei bezigheden en op de momenten dat er vrije tijd was om te schrijven is het er niet van gekomen. Te moe, geen zin, geen inspriratie, een hoofd vol met andere zaken. Vandaar.

Nu dus toch een beetje vertellen wat me allemaal bezig heeft gehouden de afgelopen maanden.

De twee weken na mijn laatste bijdrage ben ik, naast alle andere bezigheden, druk aan het regelen geweest voor een tour door West en Midden Java, die ik georganiseerd heb voor mijn familie. Voor het eerst sinds ik in Indonesie kom, heb ik zo'n grote groep familieleden op bezoek gehad. De kinderen van mijn jongste zus zijn afgelopen lente geslaagd voor hun middelbare school en dit leek het juiste moment om nog een verre reis met ze te maken. Mijn oudere zus en haar man vonden het ook een goede gelegenheid om te gaan. Hun zoon Timo is inmiddels al 3 keer in Indonesie geweest en hun nieuwsgierigheid was inmiddels meer dan gewekt.  En uiteindelijk sloot ook mijn moeder zich aan.  Voor haar was het een tweede bezoek. Precies 25 jaar geleden hebben mijn vader en moeder deelgenomen aan een kunst- en cultuurtour over Java en Bali die ons bedrijf TAP toen organiseerde en begeleidde. Zo ontstond er ineens een groepje van 7 familieleden die op bezoek kwamen.
En om met een groep van 8 personen rond te reizen moeten er toch allerlei dingen geregeld worden. Een reis uitstippelen, een bus regelen, hotelreserveringen maken en binnenlandse vluchten boeken want reizen vlak voor en op het suikerfeest is vanwege het "Pulang Kampung" naar huis keren na de islamitische vasten in Indonesie geen kleinigheid.

Keluarga besar

Aan een Indonesisch Nasi Goreng ontbijt

De kennismaking met Indonesie begon met een kennismaking met mijn familie en vrienden hier in Depok.
Samen de vasten gebroken met een heerlijke maaltijd en verder met wat muziek en de eerste reflexie massages.

Historisch museum Jakarta

Een paar dagen lang is Rumah Kahanan onze basis geweest, van waaruit we uitstapjes naar Bogor en Jakarta hebben gemaakt.

In 's Lands Plantentuin, Bogor

Het was bijna 40 jaar geleden dat we voor het laatst met zoveel familie samen langer dan een paar dagen bij elkaar waren. Veertien dagen samen op pad. Veel gelachen, veel gezien, veel gedaan, lekker gegeten en gedronken, een enkele keer alleen, soms in kleine groepjes, maar meestal samen. Een heel speciale ervaring.

Na een paar dagen geaclimatiseerd te hebben, zijn we met de bus op pad gegaan richting Bandung.
Eerst een nachtje in Cikole, ten Noorden van Bandung, tussen de bijna Nederlandse groententuinen.
Midden in de nacht de wedstrijd van Oranje kijken. De volgende dag bezoek aan de Tangkuban Prahu vulkaan en Bandung, onderweg in de bus een beetje bijslapen.

Gewonnen van Equador....

Wil voor "haar" kamer in het Savoy Homann hotel in Bandung waar ze samen met mijn vader sliep in 1989. 

Vervolgens twee dagen op de Malabar theeplantage, ten zuiden van Bandung, waar een deel van het beroemde boek "Heren van de thee" van Hella Haasse zich afspeelt.

Malabar Theeonderneming, Preanger

Na bezoek aan steden en verblijf in de bergen was het tijd voor afwisseling van landschap.  De volgende stop in Pangandaran voor een paar dagen zand, strand, surfen en wandelen. Daarnaast tochtjes in de omgeving, bezoek aan dessa's en aan huisindustrie: wayang golek, kopra, kroepoek en tempe.
En samen "tubing", een tochtje per binnenband over een riviertje door een prachtige omgeving. Een hele ervaring, voor mij een eerste keer, voor de anderen ook. Wat het meer dan speciaal maakte, was dat mijn inmiddels 86 jarige moeder de stoute schoenen, een zwemvest en een helm opzette en mee de rivier op ging. Allemaal in het Oranje. Tegenvaller was de verloren halve finale van Oranje tegen Argentinie diezelfde nacht :-(

Tubing 


Bezoek aan dessa's

Het strand van Pangandaran

West Java werd verlaten voor een tocht naar Midden Java. Eerst naar Wonosobo , het vertrekpunt voor een bezoek aan het Diengplateau en later door naar Yogyakarta waar na een paar drukke dagen onze wegen zich splitsten. Mijn zussen en de jeugd naar Bali en mijn moeder en ik terug naar Depok.

Twee onvergetelijke weken samen met de familie, genieten van land en volk. Bezoeken aan het platteland en aan steden, aan musea en tempels, handwerkplaatsen en huisinsustrie, wandelingen in de natuur en door de malls of traditionele markten, gezwommen en voorstellingen gezien en nog veel meer. Het enige minpunt was dat mijn neef Steven, een week lang ziek is geweest en daardoor een aantal activiteiten heeft moeten missen.
Maar hij heeft beloofd terug te komen. Daar houd ik hem aan.
Hieronder een impressie van de verschillende plaatsen waar we zijn geweest en de dingen die we hebben gedaan.

Wonosobo

Diengplateau in de vroege ochtend... altijd magisch mooi!

Steven en mijn moeder op de Borobudur. Wat een van de hoogtepunten van zijn reis had moeten zijn, viel in het water omdat hij te slap was om het te bezichtigen. Verder dan de eerste omgang kwam hij niet :-( 

Ficky was onze gids in Yogya en we bezochten zijn Bengkel Mime Theatre en werden verrast op een mooie voorstelling.

Pasar Beringharjo, de traditionele markt van Yogya.

En Ambarukmo Plaza, de moderne markt 

In Taman sari, het waterkasteel. Steven is er na een bezoek aan de dokter weer  helemaal bij.

Ramayana Ballet @ Prambanan

Afscheidsdiner en avond bij de Prambanan tempels.

Na  twee weken samen zijn mijn moeder en ik terug gekeerd naar Rumah Kahanan, Kalimulya en Prita's familie in Depok. De anderen hebben hun vakantie voortgezet op Bali.
Mijn moeder en ik hebben nog een avontuurlijk uitstapje gemaakt naar Ancol aan de kust van Jakarta. Wil had er haar eerste avond in Indonesie in 1989 gegeten met de groep en wilde het met mij nog een keer overdoen. Een beetje nostalgie. Het werd een dag vol van verschillende vervoermiddelen:
Omdat er vanuit Kalimulya lastig vervoer te vinden is naar het station zijn we maar per ojek (brommertaxi) gegaan. En met de trein naar Jakarta Kota. Vandaar uit met de taxi naar Ancol. Daar gelopen en een boottochtje gemaakt.
Een ritje met de kabelbaan is er helaas niet meer van gekomen. Een volgende keer maar Wil.

Een boottochtje met Wil tijdens een dagje uit naar Ancol.

Gewoon "naik ojek" de brommertaxi. Helmpje af Wil voor zo'n avontuurlijk vervoermiddel op jouw leeftijd.

Het waren twee heerlijke, rustige weken, samen. Veel gekletst en films gekeken.Wil heeft veel gelezen als Prita en ik aan het werk waren.

Af en toe hebben we een bezoekje gebracht aan Prita's familie waar Prita haar kookkunst met ons deelde.
Een bezoekje aan de schoonheidssalon, een lekkere massage en regelmatig een ommetje in de kampong.

Met de handen vis eten en genieten van Prita's kookkunst

Met Eyang naar de salon, pedicure, manicure en creambath

Het was een hele (vermoeiende :-) ervaring. Zeker voor herhaling vatbaar. Resten mijn oudste zus en neef Job om nog eens op bezoek te komen om te kijken hoe broer en oom leeft, woont en werkt in de Gordel van Smaragd.

Ik heb nog beloofd te vertellen hoe mijn filmavontuur is afgelopen. Het antwoord daarop volgt spoedig.