woensdag 30 november 2011

EXPOSITIE: KUARTET PEMBUNUHAN POLITIK INTERNASIONAL

Alweer ruim twee maanden in Indonesie en nog steeds geen tijd of goesting gehad om een nieuwe bijdrage te leveren voor mijn blog. Altijd was er wel wat te doen of had ik niets interessants te melden.
Nu heb ik er een middag de tijd voor vrij gemaakt en ik heb zeker wat te melden.


Morgenavond vindt namelijk de opening plaats van mijn solo-expositie "Kuartet Pembunuhan Politik Internasional" in Galeri Foto Jurnalistik Antara, de galerie van het nationale (foto) persbureau Antara.
Het is een Indonesische versie van het "Groot Mondiaal Politieke Moorden Kwartetspel"dat ik maakte voor de expositie Democracy in Action in het atrium van het stadhuis van Den Haag in september 2009. Toen werd het als uniek kwartetspel ge-exposeerd in een kleine vitrinekast, rond het zwarte lijkkistje dat ik maakte waarin het spel bewaard wordt.

Het aanpassen aan de situatie in Indonesië, het vertalen van de teksten en het zoeken naar foto’s van nieuwkomers, etc. nam veel tijd in beslag. In verband met deadlines was er een week bij dat ik van ’s ochtends 6 tot ’s avonds 10 aan het werk was. Aan het eind van de week duizelde het voor mijn ogen.


Pagina uit de catalogus
Speciaal voor deze expositie is het hele kwartetspel omgewerkt en geactualiseerd: nieuw met stip: Moammar Khaddafy als Afrikaans Regeringsleider en Osama Bin Laden als Icoon. Verder vele andere veranderingen en Indonesische toevoegingen bij Revolutionairen: Tan Malaka en in het kwartet van Mensenrechtenactivisten: Munir. Geheel nieuw zijn twee volledig Indonesische kwartetten: kopstukken van afscheidingsorganisaties en van slachtoffers van de reformasi in Indonesia in 1998. Deze vervangen twee Nederlandse kwartetten.

Het is een mooi kwartet geworden. Ik ben er erg trots op!






Voor en achterkant speelkaart

In verband met copyrights op de foto’s zijn de foto’s bewerkt tot grafisch/posterachtige beelden. Wat dit kunstwerk interessant maakt voor mij is dat het zeer dynamisch is. Het leeft! Iedere keer dat ik het mag exposeren is het actueel en tijdloos. In ieder land waar ik het mogelijk nog kan exposeren wordt het aangepast aan de lokale omstandigheden en geschiedenis. Zo leer ik zelf iedere keer ook weer. Nieuw is dat er deze keer een catalogus van de expositie is gemaakt. Een echt speelbaar kwartetspel met daarbij een boekje met achtergrondgegevens over de vermoorden. Dat koste dus echt veel tijd en moeite. Eerst alle informatie verzamelen en vervolgens in het Indonesisch een korte beschrijving ervan maken. Maar het is er nu en hoeft bij volgende edities alleen maar te worden vertaald. Het is zeer bruikbaar educatief gereedschap geworden. Mocht het goed verkopen dan volgt er zeker een nieuwe oplage.


Om al het drukwerk (16 kwartetten en 8 kopstukken daaruit op groot posterformaat (A0) + kwartetspel in oplage van 500 stuks + uitnodingingen + affiches) zo goed mogelijk verzorgd te hebben voor de opening, is die een week uitgesteld naar 2 december.  Ook dat heeft me voordeel opgeleverd. Was het in eerste instantie de bedoeling 2 weken lang te exposeren, nu wordt het kwartet 3 weken lang ge-exposeerd t/m 23 december, als afsluiter van het jaar.


Uitnodiging expositie en discussie op 10 december

In aansluiting op de expositie heeft Antara op 10 december, de internationale dag van de mensenrechten een discussie georganiseerd, waaraan o.a. de vice-voorzitter van de Nationale Commisie Mensenrechten zal deelnemen en op 17 december geef ik een 'guided tour' , een persoonlijke rondleiding, waarbij ik meer uitleg kan geven over de totstandkoming van en de gedachte achter het kwartet.
De expositie is een co-productie van Antara en Rumah Kahanan (Huis der Omstandigheden), de kunstenaarscommuniteit van overleden vriend, componist, drummer, percussionist Innisisri. Prita, voormalig manager en producente van Innisisri en ik zijn bezig de fysieke erfenis,  zijn idealen en muzikale erfenis voort te zetten middels een productiehuis in zowel Indonesia alsook in Nederland. Een culturele brug die zich zal bezig gaan houden met culturele diplomatie en uitwisseling. Op de opening zal ook de band SpooR StaRs optreden. Deze band, waarvan Tata, Prita's zoon de drummer is, is een van de projecten die Rumah Kahanan onder hoede heeft.
Het eerste officiele optreden van SpooR StaRs vond plaats eind september in Kaliurang, bij Yogyakarta in het kader van het Asia Tri Festival, waarvan Innisisri een van de oprichters was. De dag na mijn aankomst in Indonesie zat ik derhalve al weer in het vliegtuig naar Yogya om daar alles met Prita voor te bereiden.


Foto: Ceasar M. Valavil

Foto Ceasar M. Valavil

Foto: Ceasar M. Valavil

 SpooR StaRs had de eer om dit tweedaagse festival met voornamelijk dansvoorstellingen uit Korea, Japan en Indonesie af te sluiten. Het is een emotionele en succesvolle entree geworden.
Een andere grote gebeurtenis die de agenda van de afgelopen twee maanden vulde was het huwelijk en met name de voorberereiedingen daarvan, van Prita's oudste zoon Oppy en zijn verloofde Evie.
Ook de organisatie daarvan was een enorme klus. Ik ben echt helemaal opgenomen in de familie en ben bij alle ceremoniële en feestelijkheden aanwezig en betrokken geweest. Heb uitnodigingen van cellofaan voorzien, souvenirtjes voorzien van bedankje (een groot deel van de 500), heb mede een vloer gelegd als stratenmaker, 50 Indonesische brikandel (soort gehaktbaltjes) gedraaid en was hoofd van de documentatie J



Vrijdagmiddag werd de a.s. bruidegom, naar Javaanse gewoonte, gewassen en werden waswater en een paar plukjes haar overgedragen aan vertegenwoordigers van de a.s. bruid. Vrijdagavond was er een ceremonie bij de bruid: overdracht van geschenken van de familie van de bruidegom: van lingerie tot bad- en schoonheidsproducten, van high heels schoenen tot een bijbel, rozenkrans, kaarsen e.a. In totaal 11 prachtig gevulde dozen met een waarde van enkele honderden euro’s die door broers en aanverwanten van de bruidegom aan de bruid worden aangeboden.  


Op vrijwel hetzelfde moment werd bij de bruidegom een mis gehouden, alles uiteraard gepaard gaande met maaltijden.



Zaterdag was de kerkelijke inzegening en sluiting van het burgerlijk huwelijk tijdens een gezamenlijke mis/ceremonie. 's Ochtends om 4.30 uur werden we uit bed getrommeld om ons traditioneel Javaans te kleden. Bij de vrouwen in het gezelschap gaat dat gepaard met een zeer uitgebreide make-up. Na de kerkelijke inzegening en de inschrijving bij de kerk en burgelijke stand (beiden vonden plaats in de kerk, want een civiel huwelijk zoals in Nederland kennen ze in Indonesie niet meer). Daarna receptie bij de bruid thuis met alle nodige traditionele ceremoniën.


Zondag was het de taak en eer voor de familie van de bruidegom om gasten te ontvangen. Prita en haar familie hadden een geweldige tuinparty georganiseerd in Kalimulya voor vrienden, collegae van Oppy, zakenrelaties en familie. Het 150 jaar oude traditioneel Javaans huis, Rumah Kahanan van overleden vriend Innisisri ligt in een prachtige tuin: Prita’s grootste hobby. Geen bloemen maar een planten-, struiken- en bomentuin met vruchten en bloemen als het seizoen is.   Dit huis is tevens een werk/verblijfplaats voor mij. Ik ben de enige semi permanente bewoner. De (muziek)studio onder het huis is in gebruik als repetitieruimte voor SpooR StaRs.  Ik schat dat er ruim 500 gasten zijn geweest. Natuurlijk allemaal uitgebreid voorzien van eten en drinken. Er was een es-putar ijsstalletje, Bakso en uitgebreid buffet. En uiteraard, het kan niet anders in Rumah Kahanan, was er live muziek.






Het kunnen bijwonen van zo’n huwelijk, vrijwel van A tot Z is een soort hedendaagse antropologie. Alle spanning, irritatie, voorbereidingen voor het huwelijk heb ik van dichtbij meegemaakt en uiteraard op foto vastgelegd. Voornamelijk het huwelijk achter de schermen. Op de openbare momenten waren officiele fotografen actief.

Tijdens de huwelijkinzegening op zaterdag in de kerk was ik als deel van de familie gekleed in ‘pakaian beskap’, van het Nederlandse ‘beschaafd’. In dit geval in volledig traditionele Javaanse outfit: een beschaafd jasje (zie de NL invloed) met daaronder een kain, een gebatikte doek die als sarong wordt geknoopt. Op de rug een Javaanse keris.
Een grote eer en erkenning!
Salam en tot een volgend bericht, Arjan.







dinsdag 8 maart 2011

Homeward bound..

De laatste bijdrage aan mijn blog vanuit Indonesie. Morgen rond deze tijd ben ik op weg naar het vliegveld.
Omdat ik niet direct hier en ook weer niet daar ben, houd ik het deze keer graag bij foto's.
Ik had het geluk bij het optreden van Santana tijdens Java Jazz te kunnen zijn, afgelopen vrijdag. Santana is een van mijn favourite bands sinds mijn jeugd. Mijn oudste zus Therese kwam begin jaren 70 thuis met "Abraxas", een album met daarop een deel van Santana's allergrootste hits, die ook afgelopen vrijdag weer gespeeld werden: o.a. Oyo Como Va, Black Magic Woman. Samba Pati werd niet gespeeld, maar veel andere hits wel: Europe, Maria Maria, Jingo, enz.
De cover van "Abraxas"  was ongetwijfeld een reden van mijn nieuwsgierigheid naar Santana :-) !











Een heerlijk, nostalgisch concert met het typische latingeluid van de band en Carlos Santana's uit duizenden herkenbare gitaarrifs. Toch altijd dienstbaar aan de band gebleven, Carlos Santana.
Genoeg Carlos, maar ook alle andere bandleden kregen de ruimte. Het aperitief en het dessert bestonden uit 4 andere optredens die ik geheel of gedeeltelijk zag en de flarden jazzy, lazy, swingende klanken en ontspannen atmosfeer, die kwamen aangewaaid van alle kanten naar het centrale plein met eten, drinken en koopwaar, waar steeds naar werd teruggekeerd, want wat is een festival zonder een paar biertjes, een nasi goreng, een durum kebab, een whisky en een ijsje.



Voordat ik mijn spullen ga pakken, wil ik graag mijn ouders bedanken die het mogelijk hebben gemaakt om naar Indonesie te reizen en hier zolang te verblijven. Bedankt voor dit nieuwe begin Hein en Wil,  morgen kom ik langs met een koffer vol verhalen. Voorlopig maar even geen trage verbinding per Skype.
Mijn ouders staan tevens symbool voor alle liefde, steun, reacties en mails die ik heb mogen ontvangen het afgelopen half jaar van jullie allemaal uit Patria en elders.

Symbool voor Indonesie en alle vrienden en gastvrijheid staan Prita en Roedra, wiens huis mijn thuisbasis was gedurende mijn verblijf hier en in wiens familie ik ben opgenomen als een zoon, broer en oom. Ook hen wil ik hierbij bedanken voor alle liefde, hulp en goede verzorging. Bedankt ook Eyang, Opy, Evy, Tata, Soraya, Ryo en Ria, Botrie, en de poezen Cipi en Miu.


BEDANKT ALLEMAAL, TERIMA KASIH SEMUA
TOT ZIENS, SAMPAI JUMPA LAGI

donderdag 3 maart 2011

Ik zie, ik zie....

De laatste twee maanden van mijn verblijf in Indonesie heb ik weer op Java doorgebracht.
Vanaf mijn basis in Depok, weer kortere trips naar Jakarta, Yogyakarta, Semarang en Bandung gemaakt. Allemaal in het teken van afscheid nemen van vrienden en familie, fotografie en wederom netwerken, afspraken maken voor werkzaamheden later dit jaar en plannen maken of verder uitwerken t/m winter 2012. Voor grote internationale podiumproducties is het nodig om lang vooruit te denken en te plannen. Een van de producties waarbij ik betrokken ben is een dans/muziek voorstelling waaraan drie landen meewerken die een gezamelijke geschiedenis delen: Indonesie, Nederland en Japan. Een project om diepe wonden uit het verleden te helen. Culturele diplomatie en wederom "Sharing-A-History".


De dag voor Imlek, het Chinese Nieuwjaar ben ik in Jakarta geweest om een expositie te bezoeken in Galeri (foto) jurnalistik Antara (gelieerd aan het Nationale (foto)Persbureau Antara. Teleurstellend was dat de expositie was afgelopen, terwijl er een dag daarvoor nog een recensie in de krant had gestaan, zonder data van aanvang en sluiting. Verrassend was dat ik er zeer ongepland weg ging met de mogelijkheid er, op hun verzoek, in december mijn "Groot Internationaal Politieke Moorden Kwartetspel" te exposeren.


Op Chinees Nieuwjaar, 3 februari, ben ik met Willy Priatmanto, een bevriende fotograaf op "fotojacht" geweest in Jakarta's oude stad. Een soort fotodate om te zien of en hoe verschillend we naar dingen kijken en ze vastleggen. Het is de bedoeling dat we later meer intensief gaan samenwerken o.a. aan een expositie en mogelijk op andere gebieden. De meeste ceremoniele activiteiten vinden niet op nieuwjaarsdag plaats maar gedurende de 10 dagen erna. Maar omdat we geen duidelijke afspraak hadden rond een thema was dat geen probleem. We bezochten een chinese klenteng waar die dag wel volop gebeden en geofferd werd.
Daarnaast veel straatfotografie. Omdat het een nationale vrije dag is, zijn er veel mensen op de been in dit oudste gedeelte van Jakarta. Nadruk op het fotograferen van mensen.

                                      
                                           Willy (r) checkt zijn jachttrofeeen  


Een tweede fotodate met Willy was afgelopen zondag in de Botanische tuinen van Bogor. Daarbij lag de nadruk op de natuur. Er staat voor morgen 4 maart nog een derde fotodate gepland. We zijn door Prita uitgenodigd voor een concert van Santana die ter gelegenheid van Java Jazz in Jakarta optreedt. Willy en ik fotograferen regelmatig concerten en voorstellingen en ook nu gaan we weer vergelijken hoe verschillend we een thema benaderen. Prita kon via het familienetwerk dat zich breed uitstrekt in de muziekwereld goedkoop aan kaartjes komen die anders ver buiten ons bereik hadden gelegen want duur en snel uitverkocht. Ruim 25 jaar geleden zag ik Santana voor het laatst in Rotterdam.

In januari heb ik vanuit Depok aan drie kunstactiviteiten in Nederland meegewerkt. Het is fantastisch om nu met laptop en internetverbinding te kunnen werken waar je ook bent in de wereld. Ik heb voor de "Ver van mijn bed show"  (ihkv Breda Cultuurnacht) een powerpoint/diashow reisverslag gemaakt met fotografie en poezie over mijn reizen van de afgelopen maanden. Het is een verslag louter bestaand uit foto's van communicatie en geabstraheerde wereld zonder mensenlijke aanwezigheid zoals ik die vast heb gelegd onderweg: verbodsborden, graffiti, reclame, stad, natuur. Vijf van de foto's zijn later in IDFX in Breda ge-exposeerd. Daarnaast heb ik live vanuit Kalimulya (Huis Innisisri, aan de rand van Depok) een aantal gedichten voorgedragen tijdens een poezievoorstelling ihkv nationale gedichtendag in Ruime X in Tilburg. Om half vier 's ochtends galmden mijn woorden door het gehucht. Een gedicht ging voor de helft verloren in het geblaf van het waakhondje toen er onverwachts zelfs een paar buurtbewoners kwamen kijken. Het was een geslaagd experiment en zeker voor herhaling vatbaar. De verbinding via Skype was goed. Het publiek en organisatie waren enthousiast.

de allerjongsten

Tijdens mijn verblijf in Yogyakarta, kon ik bij toeval de eenendertigste verjaardag van de dansschool van Didik Nini Thowok bijwonen. Het was fijn weer een avondje met deze meesterdanser door te brengen. Onze vriendschap gaat 25 jaar terug en we delen een ommekeer in zijn leven en carriere met de choreografie van een dans: Dwimuka = twee gezichten, waarin hij de weg opent voor de twee kanten van zijn zijn. Didik is een van de weinige mensen die ik ken die zowel de mannelijke als de vrouwelijke rollen in traditionele, klassieke en moderne dansen danst tot in de perfectie. Hij heeft met drie andere Aziatische dansers uit Japan, India en Korea een voorstelling gemaakt waarin het transgenderthema centraal staat in de verschillende culturen. In vrijwel alle Aziatische landen zie je dat mannen vrouwenrollen dansen en omgekeerd. Vaak om de kracht of zachte zijde van een persoonlijkheid extra te benadrukken. Krachtige vrouwen, zachte mannen.
Homoseksualiteit blijft een taboe in Azie, transgenders worden geaccepteerd, bejubeld als godheid, getolereerd en uitgelachen. Wellicht komt deze dansproductie in 2012 naar Nederland.

de moedergroep

Leerlingen van de allerjongsten tot een groep bestaande uit moeders mochten bij deze jaarlijkse viering hun proeve van bekwaamheid laten zien aan een groep toeschouwers bestaande uit familie, vrienden, kennissen en buurtbewoners. Didik is behalve een beroemd en druk bezet danser en choreograaf ook een belangrijke leraar voor vele verschillende groepen uit de maatschappij. Zijn scholen zijn goed georganiseerd en voor iedereen toegangkelijk. Jaarlijks worden de uitblinkers in het zonnetje gezet met prijzen in diverse categorieen. Een aanmoediging voor enkelen en een bekroning voor anderen.

      
Didik deelt een prijs uit

Ook heb ik afgelopen week het genoegen gehad aanwezig te zijn bij een groots concert. "A masterpiece of Erwin Gutawa". Beroemd komponist, arrangeur geeft een muzikaal feestje met vol orkest, band en koor. Enkele van de sterren waren de originele cast van de musical "Laskar pelanggi", mijn held Iwan Fals en dochter Gita Gutawa, met een fantastische stem. Muziekstukken van heavy metal, via rockorchestra en musical naar male en female vocals met pop en jazz. Honderden delnemende artiesten. Een heerlijke avond en ik kon via een backstagepas, wederom uit het familienetwerk, tot aan het podium komen om te fotograferen.
                      
Sandy Sondoro

    Lakar Pelangi Iwan Fals   
   
Station Pasar Minggu

Mijn fotocamera heb ik vrijwel altijd bij me. Het is een trouwe vriend geworden. Ik heb veel geleerd de afgelopen maanden. Bijvoorbeeld dat mijn soort fotografie moeilijk te verkopen is, maar ik heb geduld, wie weet later en anders niet. Ook heb ik geleerd dat mijn fotografie belangrijk voor mij is als dagboek, de reizen en dagen documenterend. De foto's zijn behalve mijn geheugen, de bouwstenen van mijn verhalen. Waar in de tijd met Theo de nadruk meer lag op het woord, ligt nu de nadruk op het visuele. Ik ben meer een visueel vertelller dan een met woorden. Hoewel het tijdens dit verblijf nogmaals heel duidelijk is geworden dat de combinatie van woord en beeld (endekunst) heel goed en misschien wel het beste voor mij werkt.
Ook de verschillende thema's en stijlen van fotografie: documentair, straat en abstracte fotografie: mensen, mobiliteit, reizen, geschiedenis, architectuur, de kunsten en communicatie.

Know me, I just wanne be free, sticker, Jakarta.

Omdat er nu sprake is van duidelijke thema's en een visueel handschrift zijn nieuwe foto's goed te combineren met oude. En krijgen veel oude foto's nu pas betekenis. Ik krijg inzichten door te ordenen en verhalen openbaren zichzelf. Gelukkig ben ik wel gegroeid als fotograaf. Ik werk nu veel met een groothoek lens en probeer zoveel mogelijk onderwerpen in een context te plaatsen. Vroeger was de afstand tussen mijn onderwerp en mijzelf groter en fotografeerde ik meer met telelens. Ik probeer er nu zoveel mogelijk bovenop te zitten. Meer de stijl van straatfotografen uit de 30, 40, 50 en 60er jaren. Ik schiet vaak, net als zij vanuit "the guts"vanuit de (onder) buik. Zij omdat ze met bijvoorbeeld een rolleiflex fotografeerden en letterlijk van boven in de zoeker op hun buik keken. Ik letterlijk met de camera op buikhoogte en figuurlijk vanuit mijn gevoel, vanuit mijn hart en minder vanuit het hoofd. Ik zie iets van afstand, benader het en schiet. Daardoor krijg je een rauw en minder gecomponeerd beeld. Als een bevroren moment uit het dagelijks leven van mensen die je zoal tegenkomt op straat, dat je ongecompliceerd en direct vastlegt. Hieronder een paar voorbeelden.

Straatmuzikant, Pasar Minggu Jakarta

                            
Taman Fatahillah, Jakarta kota.



Station Jakarta kota

Om te vermijden dat mijn laatste bijdragen aan dit blog voor dit verblijf prietpraat wordt over wel of niet doorgaande projecten en ontmoetingen met mensen die jullie toch niet kennen, heb en zal ik meer foto's plaatsen van de gebeurtenissen en mensen die ik tegenkom onderweg van afspraak naar afspraak. En de foto-oogst van optredens.

donderdag 17 februari 2011

Bye Bye Sorong, Hello Tanjung Priok




SORONG ACHTERLATEND


Eerst het afscheid                      
De verwijdering
Langzaam
Van monumentaal
Tot onbeduidend
Tot stip en niets
Meer dan de
Omarming van land                                       
Van tong                                                                    
Van groen en bergrug


De ontsnapping
Uit de engte
Het loslaten van
Houvast

Dan de openheid
Van water en lucht                                                      
De oneindigheid                                          
Van horizon
De strakke streep
De tweedeling
De wolken, de wind,
de rimpelingen
Het deinen
De open zee

Zeeee
Zeeeeeeee



a/b van KM Gunung Dempo
05-01-2011








AMBON BLUES                                                 

Ambon licht op als                                                       
een bossage met duizenden vuurvliegjes                                     
Langzaam schuiven we langszij
terwijl het voorlicht
de hemel pastelblauw kleurt
In het oosten met vegen zwarte bewolking
boven de zichtbaar wordende bergen

Aan bakboord heerst de duisternis nog
Ook daar duizenden lichtjes, daar,                                
aan de overkant van de baai.
Het blauw wordt lichter en lichter blauw
Met strepen violet

Voorzichtig naderen we de kade
Het harpoeneren van het voortouw
Daarna de plons van de trossen in het water
En als de trossen losjes om de meerpaal liggen
Het straktrekken van het enorme kabeltouw
Het voorzichtig binnentrekken van het schip
Als een reuzenvis die wordt binnengehaald
Meter voor meter.                                                        

De kade stroomt vol
Het is 6.15 uur als de zon boven de bergrug uitprikt
Het is zeventien jaar geleden dat ik voor het laatst
 in deze baai lag




a/b KM Gunung Dempo
06-01-2011





  
TIJDELIJK ADRES                                                   

Ieder schip heeft zijn speciale plekje.
Zelfs tussen de honderden passagiers
is er ergens op deze enorme boot
wel een stukje dat alleen van jou is.
Dat je thuis zou kunnen noemen.

Waar je bijna ongestoord
- soms krijg je even visite -
jezelf kunt zijn.
Waar je wat kunt schrijven.                                                  
Of een spelletje op je mobieltje
kunt spelen.
Maar waar je vooral
eindeloos van je af kunt kijken,
In stilte. Uren van leegte.
En leven in het moment
Terug bij jezelf komen
in meditatie
Of juist in gedachten verzonken:
verleden en toekomst
                                                                                  
Het adres waar ik de komende                                      
vijf dagen tussen Sorong en Tanjung Priok
te bereiken ben, is dek 6, bakboord zijde.
Bijna aan het einde van het passagiersgedeelte.
Vooraan, net boven de embarkatie trap.
Ik ben er zoveel als mogelijk te vinden.
Soms ben ik er even niet, dan maak ik een ommetje .
Bij regen ben ik op kooi of zit ik in de cafetaria.

a/b KM Gunung Dempo
06-01-2011