zondag 9 november 2014

ONDERWEG NAAR BEGIN VORIGE EEUW EN THUIS IN DE FILM

Beloofd is beloofd. Ik zou nog vertellen hoe het met mijn filmauditie is afgelopen. Hier het verhaal over hoe ik zo'n 100 jaar in tijd werd terug geflitst.


Alles begint met een droom, volgens mij.....zonder dromers, zou de wereld er niet zo uitzien als nu het geval is. Ieder menselijk ingrijpen in deze wereld was eens iemands of een gezamelijke droom.
Een droom, moet je najagen, is er om zicht- en tastbaar te maken. Gewoon je instincten en je verstand volgen en met of zonder opleiding of achtergrond, gewoon iets gaan doen, iets maken en maar kijken waar het schip strandt.
En zo zijn veel van mijn dromen werkelijkheid geworden: dromen om verre reizen te maken en vreemde culturen te bezoeken, om op te treden, radioprogramma's te maken, foto's, artikelen en boeken te publiceren, muziek uit te geven, lezingen en cursussen te verzorgen en mijn foto's en installaties te exposeren in Nederland en in het buitenland.

Een droom die was blijven liggen, was om eens zo'n hele foute koloniaal of brute KNILsoldaat te spelen in een Indonesische speelfilm. Ieder jaar rond 17 augustus, Indonesie's onafhankelijkheidsdag wordt er op TV weer zo'n eendimensionale anti-koloniale film uitgezonden, net als er in Nederland weer foute Duitsers te zien zijn op TV rond 4 en 5 mei............Als ik nou eens...........Maar het is er nooit van gekomen.


Iedere keer als ik wist dat er Belanda's, Nederlanders nodig waren voor films, voor een kleine rol of als figurant was ik niet in de buurt. Of ik was in Nederland of elders reizend en werkend in Indonesie.
Totdat ik, vlak voor ik deze keer naar Indonesie vertrok, een berichtje kreeg van Prita dat er Nederlanders gezocht werden voor de nieuwste film van de bekende regisseur Garin Nugroho over de nationalist Tjokroaminoto en de Sarekat Islam.


Of ik het leuk zou vinden om een auditie te doen. Niet als figurant maar voor een bijrol. Nu werd het ineens serieus. Ik heb mijn CV en een paar foto's gestuurd en kreeg enkele dialogen per email gestuurd. Samen met neef Timo heb ik de verschillende dialogen zo geloofwaardig als maar kan op video gezet en opgestuurd. Eerlijk gezegd had ik na deze eerste kennismaking, totaal geen zelfvertrouwen meer in mezelf als "acteur" en had ik geen enkele verwachting dat er ook maar iets uit zou komen. Maar wie niet waagt, die niet wint. En ja, tot mijn grote verbazing werd ik uitgenodigd voor een tweede ronde auditie, als ik in Indonesie zou zijn. In totaal drie ronden audities heb ik doorlopen, steeds weer een ander karakter. En uiteindelijk kreeg ik het bericht dat ik gekozen was om een van de Nederlandse rollen in de film te spelen. Niet van een slechte koloniaal of KNILler. Het was al snel duidelijk dat de film dan een comedy zou gaan worden, want echt geloofwaardig kwam ik in zo'n rol niet over en zo eendimensionaal zijn de karakters in deze film gelukkig niet. De Nederlandse revolutionair Sneevliet, waarvoor men mij in eerste instantie gekozen had, werd het niet. Uiteindelijk kreeg ik de rol van islamoloog, kenner van de Javaanse cultuur, wetenschapper en adviseur op het bureau voor Inlandse Zaken en de latere oprichter en directeur van de staatsuitgeverij Balai Pustaka (die nog steeds bestaat!) Douwe Adolf Rinkes. Een personage dat me op het lijf geschreven lijkt.
En zo belandde ik, zonder bewust te zijn van de Indonesische sterrencast waarin ik terecht was gekomen, in de nieuwe film van Garin Nugroho "Guru Bangsa, HOS Tjokroaminoto".
De film speelt zich af in Nederlands-Indie tussen ca. 1900 en 1921 en belicht de grote veranderingen die gaande waren in het begin van de vorige eeuw. Niet alleen in Nederlands-Indie hadden deze plaats, maar ook in Europa waar de Russische revolutie plaats vond en in Nederland de oprichting van vakbonden en politieke arbeiderspartijen en stemrecht voor vrouwen etc. Het loop- en werkvolk begon om rechten te vragen en waar nodig te vechten.
 Douwe Adolf Rinkes. Foto: www.rinkes.nl

Rinkes is een bestaand persoon. Type verlicht koloniaal ambtenaar die als brug tussen gouvernement en de inheemse bevolking fungeerde en als fellowtraveller van Tjokro een steentje bijgedragen heeft aan de groei van de Sarekat Islam. Zowel Tjokro als Rinkes waren van mening dat veranderingen en zelfbestuur niet door revolutie maar door evolutie moesten plaats hebben, niet door gebruik van geweld, maar door het bewustmaken en onderwijzen van de bevolking. Vergelijk hierbij het geweldloos verzet van Ghandi tegen het Engelse kolonialisme in India in diezelfde periode.

En zo begon voor mij een groots filmavontuur. In drie maanden tijd heb ik een spoedcursus film maken gehad en vrijwel het hele filmproces van nabij mee mogen maken. Te beginnen met script analyse (kwam mijn kennis van de gedeelde Indonesisch Nederlandse geschiedenis goed van pas en kon ik de Nederlandse kant van de medaille duidelijk maken), vertalen van dialogen tussen Nederlanders, dramatisch lezen van de dialogen, het repeteren van scenes en onthouden van de teksten. Prita heeft me in enkele repetitiesessies geleerd niet "te acteren" maar "te worden", je speelt geen rol, je bent de persoon die je vertolkt. Vervolgens de sprong in het diepe: de eerste scene op lokatie. Met zweet in mijn handen stond Rinkes daar Tjokro op te wachten om hem de hand te schudden op het perron en hem naar de trein te begeleiden.


Die eerste scene was het even doorbijten, de gewone zenuwen die je hebt als je iets voor het eerst doet..... Niet zozeer omdat er een hele crew, camera, geluid e.d. is, maar meer omdat het de eerste keer was dat ik iemand anders was en toch ook mezelf. Maar alle scenes die volgden, gingen eigenlijk als vanzelf.
Ik vond het een geweldige ervaring, zowel voor als achter de schermen. Hieronder een klein fotoalbumpje.

                                       Rinkes en Tjokro (Reza Rahadian)

Samen een scene terug kijken

                             Gebruikt mijn kantoor jou of jij mijn kantoor?

                            Rinkes en de fictieve rubberondernemer Haendlift 
                                   gespeeld door Martin van Bommel

Een van de grappigste momenten tijdens de opnamen was een extra scene die ik kreeg met de Nederlandse rubberondernemer Haendlift, gespeeld door Martin van Bommel. Blijkt Martin bij nadere kennismaking een student drama te zijn uit Tilburg en hij nog in de klas heeft gezeten op de lagere school bij neef Timo en er nog meer banden tussen zijn en mijn familie bestaan. Hoe klein een wereld toch kan zijn. Twee Tilburgers die aan de andere kant van de wereld tegenover elkaar komen te staan in een Indonesische speelfilm. Dat lokte de volgende foto uit, met de T van Tilburg en Tjokro 


Omdat filmen voornamelijk wachten is, heb ik in de tijd dat ik geen opnamen had vele foto's gemaakt achter de schermen, van de sfeer op de set, van de acteurs, van het publiek en vooral van de figuranten. Dat resulteerde uiteindelijk in een prachtige serie portretten waar ik van een selectie een expositie wil maken en indien mogelijk een boek. De karakters van de mensen en het Javaanse komt er zo mooi in naar voren.








Tot slot nog wat foto's achter de schermen.

                                 Met spelers en mensen van de productie

                                 Met enkele van de honderden figuranten

                   Samen met leden van de de echte familie Tjokroaminoto,
                   Garin Nugroho, acteurs en producenten
                 
                     "Terima kasih mas Garin..." het zit erop. De laatste 
                      scene is gedraaid. Samen met regisseur Garin Nugroho

Het was een ervaring die smaakt naar meer en in het land der blinden is eenoog koning, dus de kans dat er nog eens een Nederlander c.q. witte nodig in een Indonesische speelfilm, soap of commercial is groot.
Wie weet hoe dit balletje kan gaan rollen!

DE FILM "GURU BANGSA, TJOKROAMINOTO" GAAT IN APRIL OF MEI 2015 IN PREMIERE IN INDONESIE EN ZAL NAAR ALLER WAARSCHIJNLIJKHEID GETOOND GAAN WORDEN OP HET FILMFESTIVAL VAN ROTTERDAM EN MOGELIJK IN HET COMMERCIELE, ANDERS ZEKER IN HET ALTERNATIEVE FILMCIRCUIT IN NEDERLAND.

Ik houd jullie op de hoogte.














1 opmerking:

  1. Fantastisch Arjan! Wat een avontuur! En wat een geweldige regisseur! Ik ben heel benieuwd naar het eindresultaat en ik zal zeker in Rotterdam gaan kijken!
    Veel liefs & groetjes, ook aan Prita,
    Sabine

    BeantwoordenVerwijderen